Πήρε το πρώτο όνομα από τη Μήθυμνα, κόρη του Πελασγού βασιλιά της Λέσβου Μάκαρα, που σημαίνει σεβαστή, προστατευόμενη, ενώ στον μεσαίωνα παίρνει το όνομα Μόλυβος. Η ίδρυσή της τοποθετείται στο 1100 π.Χ. Τον 8ο αιώνα π.Χ., η Μήθυμνα γνωρίζει ραγδαία ανάπτυξη και γίνεται η δεύτερη -μετά τη Μυτιλήνη- πόλη της Λέσβου σε στρατιωτική, πολιτική και οικονομική ισχύ. Το 480 π.Χ. έχει δικό της νόμισμα και το 167 π.Χ. η έκτασή της φτάνει τα 631τ.χλμ. Η πόλη ανθεί με πνεύματα όπως ο ποιητής και κιθαρωδός Αρίων, ο ιστορικός Ερμείας και ο συγγραφέας Μυρσίλος . Είναι ενας υπέροχος διατηρητέος οικισμός , σκαρφαλωμένος γύρω στο μεσαιωνικό του κάστρο που δεσπόζει στην κορυφή του βράχου. Το μεσαίωνα, για την αντιμετώπιση των εχθρικών επιδρομών από τη θάλασσα, αλλά και εξαιτίας της μείωσης του πληθυσμού και της απότομης βραχώδους κλίσης του εδάφους , ο οικισμός εστιάστηκε σε ένα μέρος, στη θέση του Κάστρου. Η αρχιτεκτονική του χαρακτηρίζεται απο τα πέτρινα παραδοσιακά κτίρια, από τα έντονα βαμμένα ξύλινα παράθυρα, όλα δομημένα δίπλα σε καλντερίμια με πολύ καλά διατηρημένα λιθόστρωτα. Σε αντίθεση με τα άλλα νησιά του Αιγαίου, η παρουσία των Γενοβέζων στη Λέσβο δεν είχε επιδράσεις επάνω στην τοπική αρχιτεκτονική . Η ιδιομορφία αυτή οφείλεται στη στενή σχέση που είχε διατηρήσει η Λέσβος με το Βυζάντιο σ' όλη τη διάρκεια της εξουσίας των Γατελούζων. Τα περισσότερα σπίτια στο Μόλυβο είναι διώροφα. Αποτελούν κλειστές μονάδες με μικρά ανοίγματα. Τα υλικά είναι η πέτρα και το ξύλο. Η κατακόρυφη φέρουσα κατασκευή είναι πέτρινη, ενώ το ξύλο χρησιμοποιείται στον όροφο για λεπτούς διαχωριστικούς τοίχους, για πατώματα, οροφές κουφώματα. Οι πέτρινοι τοίχοι μένουν συνήθως ανεπίχριστοι και αρμολογούνται με ασβεστοκονίαμα. Συχνά, όταν ο όροφος είναι ξύλινος, οι τοίχοι προεξέχουν από το περίγραμμα του ισογείου και σχηματίζουν σαχνισιά σε μια ή περισσότερες πλευρές με ίδιες ή διαφορετικές διαστάσεις προεξοχής. Ξύλινα λαξευτά μικρά δοκάρια υποστηρίζουν τα σαχνισιά που μεγαλώνουν συνήθως τον κεντρικό χώρο της κατοικίας. Οι στέγες είναι τετράρριχτες σκεπασμένες με βυζαντινά κεραμίδια. Εντυπωσιακά είναι τα σπίτια που βλέπουν προς τη θάλασσα, κολλημένα το ένα δίπλα στο άλλο και με τοίχους χωρίς ανοίγματα που οχύρωναν το χωριό. Τα παλαιότερα κτίρια, κτισμένα πολύ συνεκτικά δεν αφήνουν ελεύθερους χώρους στον ιστορικό κέντρο του. Το κάστρο είναι βυζαντινής εποχής και επισκευάστηκε το 1373 απ' το Φραγκίσκο Γατελούζο. Είναι το δεύτερο κάστρο της Λέσβου σε επιβλητικότητα και έκταση. Μέσα στο ίδιο το Κάστρο υπήρχαν και άλλα κτίσματα και στοές που έβγαζαν στο επίπεδο της θάλασσας.. Η αγορά απλώνεται σε δύο δρόμους που συγκλίνουν σε μία μικρή πλατεία. Είναι ο ζωτικός χώρος της οικονομικής ζωής και ταυτόχρονα, κέντρο κοινωνικών επαφών. Οι δρόμοι της αγοράς σκεπάζονται από σαρκίμια-φυλλώματα- στο ύψος όπου τα ισόγεια καταστήματα διαχωρίζονται από την κατοικία, η οποία βρίσκεται στον όροφο. Η βρύση που υπάρχει στο κτίριο του παλιού Διοικητηρίου φτιαγμένη το 1898, είναι ένα ψηλό ορθογώνιο κτίσμα, φτιαγμένο από καλοπελεκημένη πέτρα, με δύο κρήνες, πεσσούς και επίκρανα. Στο άκρο του οικισμού, το γραφικό λιμανάκι ολοκληρώνει τη μοναδική αυτή εικόνα Η πολιτιστική παράδοση εντάσσεται μέσα στο πλαίσιο του ευρύτερου ελληνικού πολιτισμού που αναπτύχθηκε στον ανατολικό Αιγαιακό χώρο και με αδιάσπαστη συνέχεια αντανακλάται σ' όλες τις εκφράσεις του τοπικού πολιτισμού, στο κτίσμα και τη λαϊκή τέχνη, στη ζωγραφική, στη λογοτεχνία και την ποίηση, στο χορό και το τραγούδι και σ' όλες τις άλλες εκδηλώσεις της καθημερινής ζωής. Ο Μόλυβος, ήταν πάντα πόλος έλξης καλλιτεχνών και στο παλιό αρχοντικό Κράλλη στεγάζεται το παράρτημα της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών. Οι έντονες πολιτικοκοινωνικές ζυμώσεις του 18ου αιώνα είχαν επιδράσεις, και επάνω στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική της εποχής. Οι ευεργετικές επιπτώσεις από τη συνθήκη του Κιουτιούκ - Καϊναρτζή στα θέματα λατρείας είχαν σαν αποτέλεσμα ένα πραγματικό οικοδομικό οργασμό κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες του αιώνα. Από σχετικές μελέτες, προκύπτει ότι οι εκκλησίες της εποχής πρέπει να είχαν κτιστεί στις θέσεις παλαιότερων εκκλησιών. Χαρακτηριστικό δείγμα η βασιλική του Ταξιάρχη που κτίστηκε το 1795 και είναι ένα από τα σημαντικότερα αρχιτεκτονικά μνημεία του Μολύβου. Αλλά και μετά το 1821, η εκκλησιαστική αρχιτεκτονική γνωρίζει ξανά καινούργια ακμή. Διαφαίνονται πια οι νεοκλασικές τάσεις που εισχωρούν στο νησί, όπως στον ¶γιο Παντελεήμονα που κτίστηκε το 1844 και είναι έργο του σπουδαιότερου κάλφα και πρωτομαϊστορος της νεοκλασικής περιόδου, του Στρατήγη Καρέκου από την Ανεμότια. Περπατώντας στον Μόλυβο, βλέπεις με τα μάτια του Σ. Μυριβήλη το σπίτι της Δασκάλας με τα χρυσά μάτια, με τα μάτια του Α. Εφταλιώτη την ομορφιά του τόπου, το σπίτι του, τα αρχοντικά, τις πέτρινες βρύσες με τις ανάγλυφες επιγραφές και διακοσμήσεις, και παγιδεύεσαι στη μαγεία του Ηλία Βενέζη συναντώντας το ασκητήριο της περισυλλογής του. Μοναδική εικόνα, το δειλινό με το υπέροχο ηλιοβασίλεμα στο γραφικό λιθόστρωτο λιμανάκι με το φως να παίζει θαυμάσια παιχνίδια πέφτοντας πάνω στα πολύχρωμα σπίτια του Μόλυβου. Κι όταν ο ήλιος φύγει ξεκινά άλλο παιχνίδι με τα φώτα να ανάβουν ένα - ένα και να αλλάζουν τα χρώματα στους τοίχους και στα παράθυρα.

από την Κ. Κατσώρη

Το άρθρο αυτό προέρχεται από Ιστοσελίδες http://www.istoselides.gr/news

Το URL της ιστορίας αυτής είναι το εξής http://www.istoselides.gr/news/article.php?sid=860